Een eenvoudige klasse

Een eenvoudige klasse

We zullen nu enkele basisconcepten van klassen en objecten toelichten aan de hand van praktische voorbeelden.

Object methoden

Stel dat we een klasse willen maken die ons toelaat om objecten te maken die verschillende mensen voorstellen. We willen aan iedere mens kunnen vragen waar deze woont en die zal dat dan op het scherm tonen.

We maken een nieuwe klasse Mens en maken een methode Praat die iets op het scherm zet:

class Mens
{
    public void Praat()
    {
        Console.WriteLine("Ik ben een mens!");
    }
}


We zien twee nieuwe aspecten:

  • Het keyword static komt bij een klasse niet aan te pas (of toch minder zoals we later zullen zien)
  • Voor de methode plaatsen we public : dit leggen we zo meteen uit

Je kan nu elders objecten aanmaken en ieder object z’n methode Praat aanroepen:

Mens joske = new Mens();
Mens alfons = new Mens();

joske.Praat();
alfons.Praat();

Er zal 2x Ik ben een mens! op het scherm verschijnen. Waarbij telkens ieder object (joske en alfons) zelf verantwoordelijk ervoor waren dat dit gebeurde.

Public en private access modifiers

De access modifier geeft aan hoe zichtbaar een bepaald deel van de klasse is. Wanneer je niet wilt dat “van buitenuit” (bv objecten van je klasse in de Main) een bepaalde methode kan aangeroepen worden, dan dien je deze als private in te stellen. Wil je dit net wel dat moet je er expliciet public voor zetten.

Test in de voorgaande klasse eens wat gebeurt wanneer je public verwijderd voor de methode. Inderdaad, je zal de methode Praat niet meer op de objecten kunnen aanroepen.

De reden: wanneer je voor een methode (of klasse) niet expliciet public zet, dan kan deze methode niet van uit alle andere klassen worden aangeroepen.

Test volgende klasse eens, kan je de methode VertelGeheim vanuit de Main op joske aanroepen?

class Mens
{
    public void Praat()
    {
        Console.WriteLine("Ik ben een mens!");
    }

    void VertelGeheim()
    {
        Console.WriteLine("Mijn geheim is dat ik leef!");
    }
}

Als je duidelijk wil maken dat bepaalde code niet van buitenaf aangeroepen kan worden, schrijf dan private in plaats van public. Als je geen van beide schrijft, zit je code ergens tussenin public en private (zie later). Als beginnende programmeur maak je er best een gewoonte van duidelijk te kiezen voor public of private.

Reden van private

Waarom zou je bepaalde zaken private maken?

Stel dat we in de klasse extra (hulp)methoden willen gebruiken die enkel intern nodig zijn, dan doen we dit. Volgende voorbeeld toont hoe we in de methode Praat de private methode VertelGeheim gebruiken:

class Mens
{
    public void Praat()
    {
        Console.WriteLine("Ik ben een mens!");
        VertelGeheim();
    }

    void VertelGeheim()
    {
        Console.WriteLine("Mijn geheim is dat ik leef!");
    }
}

Als we nu elders een object laten praten als volgt:

Mens rachid = new Mens();
rachid.Praat();

Dan zal de uitvoer worden:

Ik ben een mens!
Mijn geheim is dat ik leef!

Instantievariabelen

We maken onze klasse wat groter, we willen dat een object een leeftijd heeft die we kunnen verhogen via een methode VerjaardagVieren (we hebben de methode VertelGeheim even weggelaten):

class Mens
{
    private int leeftijd = 1;

    public void VerjaardagVieren()
    {
        Console.WriteLine("Hiphip hoera voor mezelf!");
        leeftijd++;
        Praat();
    }

    public void Praat()
    {
        Console.WriteLine("Ik ben een mens! ");
        Console.WriteLine($"Ik ben {leeftijd} jaar oud");
    }

}

Hier zien we een pak details die onze aandacht vereisen:

  • Ook variabelen zoals int leeftijd mogen een access modifier krijgen in een klasse. Ook hier, als je niet expliciet public zet wordt deze als private beschouwd.
  • Ook al is leeftijd private alle methoden in de klasse kunnen hier aan. Het is enkel langs buiten dat bijvoorbeeld volgende code niet zal werken rachid.leeftijd = 34;.
  • We kunnen iedere variabele een beginwaarde geven.
  • Ieder object zal z’n eigen leeftijd hebben.

Die laatste opmerking is een kernconcept van OOP: ieder object heeft z’n eigen interne staat die kan aangepast worden individueel van de andere objecten van hetzelfde type.

We zullen dit testen in volgende voorbeeld waarin we 2 objecten maken en enkel 1 ervan laten verjaren. Kijk wat er gebeurt:

Mens Elvis = new Mens();
Mens Bono = new Mens();

Elvis.VerjaardagVieren();

Als je deze code zou uitvoeren zal je zien dat de leeftijd van Elvis verhoogt en niet die van Bono wanneer we VerjaardagVieren aanroepen. Zoals het hoort!

Initiële waarde van een instantievariabele

Bekijk opnieuw het voorbeeld:

class Mens
{
    private int leeftijd = 1;

    public void VerjaardagVieren()
    {
        Console.WriteLine("Hiphip hoera voor mezelf!");
        leeftijd++;
        Praat();
    }

    public void Praat()
    {
        Console.WriteLine("Ik ben een mens! ");
        Console.WriteLine($"Ik ben {leeftijd} jaar oud");
    }

}

De eerste regel binnenin de klasse betekent dat een Mens wordt aangemaakt met een leeftijd van 1 jaar. WE noemen dit de initiële waarde van de instantievariabele leeftijd. Het is niet verplicht deze te voorzien. Als je niet aangeeft welke waarde een variabele krijgt (hier of in, zoals we iets verder zullen zien, de constructor), dan zal de instantievariabele een defaultwaarde krijgen die afhangt van zijn type.